AKTUALNOŚCI

10-16.11 / Tydzień Filmu Niemieckiego

Tydzień Filmu Niemieckiego to wydarzenie, które już na stałe wpisało się w polski filmowy krajobraz. Organizatorzy zawsze pilnują, by program naświetlał aktualne trendy i był blisko tego, co bije w sercu niemieckiego społeczeństwa. Przegląd gwarantuje podróż przez różnorodne filmowe gatunki, od komedii przez dramat, po dokument. Mistrzowie spotykają się debiutantami, hity box -office’u z festiwalowymi odkryciami i produkcjami o niemal galeryjnym charakterze. Kolejna szansa by zajrzeć do serca kinematografii sąsiadów z Zachodu, nadarzy się już wkrótce. Od listopada do stycznia Tydzień Filmu Niemieckiego zawita o aż jedenastu polskich miast.

W Krakowie przegląd najnowszego kina niemieckiego rozpoczniemy pokazany premierowo w Konkursie Głównym Festiwalu Berlinale filmem Volkera Schlöndorffa Powrót do Montauk. Tym razem autor wybitnego „Blaszanego bębenka” stawia na sprawdzoną mieszankę: dramat z kroplą romantycznej domieszki na tle, jak zawsze magicznego, Nowego Jorku. To tam spotkają się niegdysiejsi kochankowie Max (Stellan Skarsgård) i Rebecca (jedna z największych niemieckich gwiazd, Nina Hoss). Czy warto porzucić obecne życie, by ożywić to, co zostawili za sobą siedemnaście lat temu?

Mniej znanych nazwisk, ale równie duża emocjonalna siła rażenia: to Najlepszy ze światów. W tym intymnym, mocnym dramacie matczyna miłość do siedmioletniego syna skonfrontowana zostaje z codziennością salzburskiego, narkotycznego półświatka. Uzależniona od heroiny Helga, której jakimś cudem udało się uchronić małego Adriana przed otaczającą go patologią, będzie musiała przewartościować swoje życie, gdy do akcji wkroczy opieka społeczna. Adrian Goiginger, scenarzysta i reżyser, oparł tę historię na własnych doświadczeniach z okresu dzieciństwa. Osobisty, poruszający film debiutował w jednej z sekcji festiwalu Berlinale, Perspektive Deutsches Kino, skąd wyjechał z nagrodą.

Inną nagrodę – i to w Polsce – otrzymał także wybrany przez selekcjonerów Western Valeski Griesebach, rozgrywająca się pośród idyllicznych pejzaży opowieść o konfrontacji niemieckim robotników najemnych i bułgarskich wieśniaków gdzieś na pograniczu bułgarsko-greckim. Z wrocławskiego festiwalu T-Mobile Nowe Horyzonty film wyjechał z aż dwiema statuetkami. Grisebach zagląda do jądra człowieczeństwa bez lęku, a jej reżyserska wrażliwość jest bardzo na czasie „Czuły, mocny, a także bardzo elegancki. (…) Opowiada o historii językiem kina, dzięki czemu, jak mało który, jest w stanie objąć wyjątkowo szerokie spektrum relacji”– stwierdziło jury Konkursu Głównego. „Proponuje «nowe horyzonty» poprzez twórcze wykorzystanie konwencji tradycyjnego gatunku westernu, aby opisać współczesny świat, naznaczony lękiem przed obcymi oraz zderzeniami kultur; świat, w którym komunikacja międzyludzka jest szorstka, a jednak osiągalna” – napisali w uzasadnieniu werdyktu krytycy, przyznający nagrodę FIPRESCI.

W jakiej kondycji jest niemiecka komedia, widzowie mogą sprawdzić, wybierając się na film Kamiński i ja. Na ekranie ponownie spotyka się duet Daniel Brühl (aktor) i Wolfgang Becker (reżyser). Panowie mają już na koncie owocną współpracę przy kultowym wręcz „Good bye, Lenin”. Tym razem proponują rozpiętą pomiędzy dramatem a komedią opowieść o młodym dziennikarzu, który decyduje się napisać artykuł o znanym malarzu. Jego motywacja jest cokolwiek cyniczna – metka „ostatniej rozmowy” i świeży nekrolog automatycznie podbiłyby wartość jego tekstu, Sebastian liczy więc, że leciwy Kaminski w trakcie… umrze. Życie ma oczywiście swoje własne plany.

Całkiem inny odcień komedii proponuje Simon Verhoeven w obrazie Witajcie u Hartmannów. Wesoły kostium służy mu za narzędzie do analizy bardzo poważnego społecznego zjawiska, jakim jest kryzys uchodźczy i związane z nim rasizm, biurokratyczne absurdy i brak zaufania. Reżyser przygląda się losom zamożnej monachijskiej rodziny, która, przyjąwszy pod swój dach uchodźcę, szybko na własnej skórze doświadcza, z jakim podejściem musi się na co dzień zmagać ktoś taki, jak ich nowy domownik, Nigeryjczyk Diallo. Film, który otwarcie nawiązuje do podjętej w 2015 roku decyzji kanclerz Angeli Merkel w sprawie przyjęcia uchodźców, zdobył wiele niemieckich nagród i stał się nieoczekiwanym hitem box office’u, zarabiając blisko 20 milionów dolarów. To kolejne potwierdzenie, że niemieccy twórcy nie boją się aktualnej polityki – a niemieccy widzowie są ich spojrzenia na tę sprawę ciekawi.

W ramach Tygodnia nie mogło oczywiście zabraknąć dokumentów. W Rewolucji dźwięku reżyserka Margarete Kreuzer przygląda się postaci w pewnych kręgach kultowej: twórcy zespołu Tangerine Dream, Edgarowi Froese. Kamera odkrywa przed widzem nieznane materiały archiwalne z 48-letniej kariery pioniera muzyki elektronicznej: zdjęcia zza kulis występów, z tras koncertowych, prywatne kadry z wakacji, fragmenty rozmaitych wywiadów. To prawdziwy filmowy hołd i portret artysty, który zmienił muzyczny pejzaż świata.

Innej legendarnej figurze świata kultury przygląda się Andres Veiel w filmie Beuys. Cichnie muzyka, plan pierwszy zajmują kształty: bohaterem biograficznego dokumentu jest niemiecki artysta rzeźbiarz, performer, działacz i teoretyk sztuki, Joseph Beuys. Okazuje się, że trzy dekady po jego śmierci głoszone przez niego postulaty brzmią równie aktualnie, co za jego życia. Film nie tylko pokazuje człowieka ukrytego za głośnymi akcjami, ale też przypomina, że sztuka to nie tylko ładne obrazki, a narzędzie, które może mieć wartość terapeutyczną i wpływać na kwestie społeczno-polityczne. Wyłania się z niego portret wyprzedzającego mentalność swoich czasów wizjonera. Materią, w której rzeźbi Veiel, są archiwalne nagrania, które autor łączy w bardzo atrakcyjną formę.

Anna Tatarska

Program przeglądu:
10.11, godz. 19:00 – Powrót do Montauk (wstęp na pokaz jedynie z karnetem i zaproszeniami)
11.11, godz. 19:00 – Beuys KUP BILET
12.11, godz. 19:00 – Witamy u Hartmanów KUP BILET
13.11, godz. 19:00 – Najlepszy ze światów KUP BILET
14.11, godz. 19:00 – Western KUP BILET
15.11, godz. 19:00 – Kaminski i ja KUP BILET
16.11, godz. 19:00 – Tangerine Dream. Rewolucja dźwięku KUP BILET

Ceny biletów:
ulgowy – 15 zł
normalny – 20 zł
karnet – 84 zł
karnet na 3 filmy (z wyłączeniem filmu otwarcia) – 54 zł

★ Powrót do Montauk (reż. Volker Schlöndorff, 2017, 105 min.) – wstęp na pokaz jedynie z karnetem i zaproszeniami
Max Zorn przyjeżdża do Stanów Zjednoczonych promować swoją najnowszą książkę, która jest opowieścią o dawnym romansie, nie do końca wybrzmiałej i gwałtownie zakończonej miłosnej relacji. Bohaterka tej historii mieszka w Nowym Jorku i pisarz ma nadzieję, że pojawi się na jednym z jego autorskich wieczorów. Niestety Rebecca nie przychodzi, więc Max postanawia ją odnaleźć. Dawna kochanka okazuje się świetnie zarabiającą prawniczką i nie ma najmniejszej ochoty na odnawianie starej znajomości. Ale pisarz nie ustępuje. Rebecca zgadza się na spotkanie i proponuje wyprawę do tytułowego Montauk, gdzie rozgrywa się, opisana w książce Maxa, historia.

★ Beuys (reż. Andres Veiel, 2017, 107 min.)
Joseph Beuys, niemiecki artysta, teoretyk sztuki, pedagog, działacz społeczny i polityczny. Urodził się w 1921 roku w miejscowości Krefeld. W latach 1946-51 studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Düsseldorfie, w której później podjął pracę jako pedagog. Mówił o sobie, że nie jest artystą, a jeśli już to tylko wtedy, kiedy wszyscy inni też zostaną uznani za artystów. Jego idea poszerzania sztuki polegała na pracy ze społeczeństwem, zaangażowaniu siebie i innych w działania polityczne i społeczne, a nie wytwarzaniu estetycznych przedmiotów. Był wizjonerem, już w latach 70. przewidział problemy, z jakimi borykać się będą demokratyczne państwa i próbował podsuwać ich rozwiązania. W roku 1970 założył Organizację dla Niegłosujących – Wolne Powszechne Wybory, a rok później Organizację Demokracji Bezpośredniej poprzez Powszechne Wybory. Tworzenie biura tej organizacji było jedną z akcji Beuysa zorganizowanych podczas „dokumenta 5” w 1972 roku. „Okupacja” sekretariatu Akademii Sztuk Pięknych w Düsseldorfie zakończyła się zwolnieniem artysty. Przez kolejne dwa lata podróżował po świecie z wykładami propagując swoją teorię „rzeźby społecznej”. W sierpniu 1981 roku artysta w ramach akcji „Transport do Polski” podarował łódzkiemu Muzeum Sztuki swoje prace. Na „documenta 7” w 1982 roku zrealizował akcję „7000 dębów – zadrzewianie zamiast urzędowania”. Ostatnie drzewo w tym projekcie zasadził syn Beuysa, Wenzel już po jego śmierci w 1986 roku. więcej informacji o filmie

★ Witamy u Hartmanów (reż. Simon Verhoeven, 2017, 116 min.)
Rodzina Hartmannów mieszka w luksusowej willi na obrzeżach Monachium. Angelika jest emerytowaną nauczycielką, Richard pracującym jeszcze lekarzem, córka wieczną studentką, a syn nastawionym na karierę prawnikiem zatrudnionym w dużej międzynarodowej korporacji. Dzieci od dawna nie mieszkają w rodzinnym domu, ale służy on im nadal jako schronienie, gdy brakuje pieniędzy na własne lokum lub trzeba podrzucić wnuka na czas ważnej biznesowej podróży. Kiedy w 2015 roku rzesza uchodźców zaczęła przybywać do Niemiec, pełna energii Angelika postanawia włączyć się w działania niosące im pomoc. Nie jest jedyną starszą panią, która wpadła na ten pomysł. Ośrodki dla emigrantów zostają zasypane darami, a liczba lektorów oferujących naukę języka niemieckiego jest większa od potrzeb. W tej sytuacji najlepszą formą wsparcia okazuje się przyjęcie kogoś pod swój dach. Do Hartmannów wprowadza się młody Nigeryjczyk i fakt ten staje się nie lada wyzwaniem, nie tylko dla całej rodziny, ale też dla jej otoczenia. więcej informacji o filmie

★ Najlepszy ze światów (reż. Adrian Goiginger, 2017, 103 min.)
Swój debiutancki, oparty na wspomnieniach z dzieciństwa, film Adrian Goiginger zadedykował swojej przedwcześnie zmarłej matce, która jest centralną postacią tej opowieści i najważniejszą osobą w świcie siedmioletniego Adriana. Ich dom, znacznie odbiegający od normy akceptowanej zarówno przez społeczeństwo, jak i pracowników opieki społecznej, jest schronieniem dla wielu nieprzystosowanych do życia osób. Helga jest uzależniona od narkotyków i często popada w stany emocjonalne wahające się pomiędzy wielką euforią i głęboką depresją. Do porządku przywołują ją kontrole urzędników z Jugendamtu. Wtedy udaje jej się stworzyć pozory normalnego mieszczańskiego życia. Mimo chaosu, nierzadkich narkotyczno-alkoholowych libacji, w których mimowolnie uczestniczył chłopiec, świat dzieciństwa pozostał w jego pamięci najlepszym z możliwych. Film austriackiego reżysera, bardzo osobisty i wypełniony ogromnym ładunkiem emocjonalnym, nie jest wcale sielankowym obrazkiem. Mały Adrian jest świadkiem produkcji odurzających kompotów, przed którymi przestrzega go matka, jest zmuszany przez jednego z jej kompanów do picia wódki, to on też odkrywa, że jeden z goszczących u nich dealerów zmarł we śnie. To jednak nie te epizody, a prawie nieograniczona wolność, ogrom czasu spędzanego z matką, jej wielka miłość i całkowite oddanie synowi oraz poczucie, że wszystko, co dzieje się wokół niego, jest jakąś niezwykłą i niekończącą się przygodą, ukształtują młodego bohatera, a później przełożą się na poruszającą filmową opowieść. więcej informacji o filmie

★ Western (reż. Valeska Grisebach, 2017, 121 min.)
Niemieccy robotnicy budują przy granicy bułgarsko-greckiej elektrownię. Potrzebne do tej inwestycji zasoby wodne są niewystarczające i deficyt ten jest dużym problemem oraz powodem konfliktu z mieszkańcami pobliskiej wioski. Gdy robotnicy mają wody pod dostatkiem to krany tubylców są suche. Bułgarska prowincja mocno odstaje od niemieckich standardów i większość z przybyłych tu do pracy patrzy na swoich sąsiadów z góry, a kontakty z nimi – poza prostackimi zaczepkami miejscowych kobiet – ograniczają do koniecznego minimum. Z jednym wyjątkiem: Meinhard jest tym, który chodzi własnymi ścieżkami, próbuje, z sukcesem, nawiązać kontakt z mieszkańcami wioski, poznać ich i pomimo językowej bariery szuka porozumienia. Główny bohater filmu Valeski Grisebach jest ciekawy ludzi i ich historii, wolny od uprzedzeń i otwarty na innych. Ale taka postawa wiąże się z konsekwencjami: koledzy stają się wobec niego podejrzliwi, a lokalna społeczność też nie traktuje go jak przyjaciela. więcej informacji o filmie

★ Kaminski i ja (reż. Wolfgang Becker, 2017, 124 min.)
Sebastian Zöllner jest młodym i ambitnym dziennikarzem piszącym o sztuce. Ponieważ do tej pory nie udało mu się ani zabłysnąć, ani zdobyć sławy, której bardzo pragnie, postanawia napisać biografię legendarnego, pop-artowego malarza Manuela Kaminskiego. Ten dawny uczeń Matisse’a i przyjaciel Picassa przed laty wycofał się ze świata sztuki i żyje samotnie w szwajcarskich Alpach. Artysta jest niewidomy, nie tworzy już obrazów, a jedynym łącznikiem ze światem zewnętrznym, ale też strażnikiem chroniącym go przed niepożądanymi przybyszami, jest jego córka. Zöllner uważa, że utrata wzroku, to mistyfikacja, która ma podtrzymać legendę oraz rynkową atrakcyjność prac Kaminskiego. Tę tajemnicę właśnie zamierza ujawnić i opisać w swojej książce. Umawia się na wywiad i po raz pierwszy dzwoni do drzwi posiadłości malarza. więcej informacji o filmie

★ Tangerine Dream. Rewolucja dźwięku (reż. Margarete Kreuzer, 2017, 90 min.)
W 2015 roku w wieku 70 lat zmarł lider zespołu Tangerine Dream, Edgar Froese. Ta śmierć była impulsem do nakręcenia filmu opowiadającego historię stworzonego przez niego zespołu, legendy muzyki elektronicznej. Grupa powstała w 1967 roku w Berlinie Zachodnim. Największy wpływ na brzmienie wykonywanej przez zespół muzyki mieli obok jego założyciela Peter Baumann, Christoph Franke, Johannes Schmoelling, a w ostatnich latach także Thorsten Quaeschning. Wykorzystując najnowszą technikę, zmieniającą się wraz z upływem czasu i postępem technologicznym, muzycy Tangerine Dream nagrywali kolejne płyty, które zrewolucjonizowały muzykę rozrywkową nie tylko w Niemczech, ale także Wielkiej Brytanii. Obok wielu nagrań studyjnych i koncertowych, zespół tworzył również ścieżki dźwiękowe do licznych filmów, w tym Sorcerer (Cena strachu) Williama Friedkina, Thief (Złodziej) Michaela Manna, Risky Business (Ryzykowny interes) Paula Brickmanna czy Legend (Legenda) Ridleya Scotta. To właśnie za sprawą muzyki filmowej zespół stał się znany szerszej publiczności. W 1980 roku grupa po raz pierwszy zagrała za żelazną kurtyną, w Berlinie Wschodnim i zyskała tu ogromną popularność. Występ Tangerine Dream w Warszawie zaowocował albumem Poland. więcej informacji o filmie